MAE prifysgolion Cymru’n wynebu bygythiad difrifol i’w safle ariannol a gall fod angen mwy o gymorth arnyn nhw gan y llywodraeth, yn ôl dadansoddiad gan Ganolfan Llywodraethiant Cymru Prifysgol Caerdydd.
Mae’r adroddiad gan Cian Siôn (https://cardiff.us3.list-manage.com/track/click?u=0d4d960f143e97b34536912ce&id=95c5447c51&e=ec27c8d0d2) , ymchwilydd ar raglen Dadansoddi Cyllid Cymru, yn datgelu cyfres o ganfyddiadau sydd yn cyfeirio at golled ddramatig mewn incwm ffioedd dysgu ar gyfer y sector yng Nghymru o ganlyniad i Covid-19.

Wrth ystyried y cwymp disgwyliedig yn y niferoedd o fyfyrwyr rhyngwladol a gaiff eu recriwtio a’r myfyrwyr cartref fydd yn cofrestru; mae’r adroddiad yn amcangyfrif gallai’r sector golli unrhyw beth rhwng £100m a £140m yn 2020-21 o incwm ffioedd yn unig.
Mae’r adroddiad yn dadansoddi iechyd ariannol y sector Addysg Uwch yn gyffredinol, ac yn canfod bod ffioedd dysgu’n gyfrifol am £892 miliwn (54.7%) o incwm prifysgolion Cymru, o gymharu â 50.2% ar draws y Deyrnas Gyfunol.
Dywedodd Cian Siôn: “Mae’r pwysau ar recriwtio myfyrwyr o ganlyniad i’r pandemig Covid-19 yn cynrychioli bygythiad ariannol difrifol i’r sector addysg uwch yng Nghymru. Mae sawl arolwg yn awgrymu cwymp serth yn y nifer o fyfyrwyr rhyngwladol a chartref fydd yn cofrestru ym mis Medi.
“Roedd sefydliadau Cymreig eisoes mewn sefyllfa ariannol wannach gymharol cyn yr argyfwng, felly mae hyn yn ergyd a gaiff ei deimlo’n waeth yma.”
Datgelir hefyd yn yr adroddiad bwysigrwydd cymharol y sector i economi Cymru o gymharu â Lloegr neu’r DG, gyda phrifysgolion yn cynnig 17,300 o swyddi llawn amser Cymreig, yn cyfrannu 4.8% o Werth Ychwanegol Gros (GVA) sydd gyfystyr â 32.5% o wariant y wlad ar Ymchwil a Datblygu (R&D). Darganfu ymchwil blaenorol gan raglen Dadansoddi Cyllid Cymru bod cynyddu’r gwariant mewn R&D yng Nghymru yn hanfodol ar gyfer gwella perfformiad economaidd y wlad.
Gall mesurau ymateb economaidd cyffredinol Llywodraeth y DG helpu sefydliadau sydd yn wynebu diffyg ariannu sydyn. Ond golyga dibyniaeth y sector ar incwm ffioedd o raglenni aml-flynyddol y bydd effeithiau cael llai o fyfyrwyr ym mis Medi yn debygol o gael ei deimlo am flynyddoedd lawer. Yn absenoldeb cymorth pellach gan y llywodraeth, gallai heriau gweithredol arwain yn y pen draw at golli swyddi a’r sector yn crebachu yng Nghymru.
Yn ôl y dadansoddiad, y tri sefydliad sydd â’r mwyaf i’w golli o bosib pe bai cwymp yn y nifer o fyfyrwyr rhyngwladol yw Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Fetropolitan Caerdydd a Phrifysgol Bangor. A’r tri sefydliad sydd â’r mwyaf i’w golli o bosib pe bai cwymp yn y nifer o fyfyrwyr “cartref” yw Prifysgol Glyndŵr, Prifysgol y Drindod Dewi Sant a Phrifysgol Fetropolitan Caerdydd.
Ychwanegodd Cian Siôn: “Bydd llywodraethau yng Nghaerdydd a San Steffan yn ystyried yn ofalus pa sectorau sydd angen y cymorth ychwanegol mwyaf brys er mwyn gwrthsefyll effeithiau’r pandemig.
“Gobeithiwn fod y canfyddiadau hyn yn egluro pwysigrwydd y sector Addysg Uwch i economi Cymru a heb ryw fath o becyn cymorth wedi ei deilwra, fe all fod yna fygythiad ariannol difrifol i’r rhan fwyaf o brifysgolion yng Nghymru.”

We monitor clicks
ADVERT: We are seeing a reduction in newspaper sales across the UK. We believe every one of us deserves equal access to vital public service journalism. We have upheld our editorial independence in the face of the disintegration of traditional media. Our independence means we can set our own agenda and voice our own opinions. Our journalism is free from commercial and political bias. We can challenge the powerful without fear and give a voice to those less heard. We rely on donations and advertising to continue bringing you all your local news. We are grateful for any support you may be able to offer.